Zapalenie piersi przy karmieniu i nie tylko: przyczyny, objawy, powikłania i leczenie zapalenia piersi

Czym dokładnie jest zapalenie piersi i dlaczego się pojawia?

Zapalenie piersi to nic innego niż stan zapalny tkanki gruczołu piersiowego. Przyczyną zapalenia piersi jest najczęściej przedostanie się bakterii do gruczołu. Zwykle są to bakterie Staphylococcus aureus, jednak nie jest to regułą. Rozwinięciu się zapalenia sprzyjają także: mikrourazy brodawek, zastój mleka i osłabienie organizmu.

Problem może dotyczyć różnych obszarów piersi, ale najczęstsze jest zapalenie piersi w górno-zewnętrznym kwadrancie piersi. Zapalenie może mieć charakter laktacyjny, kiedy związane z karmieniem piersią lub nielaktacyjny. Nielaktacyjne zapalenie piersi – inaczej pozapołogowe zapalenie piersi występuje niezależnie od laktacji.

Czym różni się zapalenie piersi od zastoju pokarmu?

Zapalenie piersi i zastój pokarmu mają pewne wspólne cechy: oba te stany objawiają się przede wszystkim bolesnym napięciem piersi i jej zgrubieniem. Zastój pokarmu to nagromadzenie się mleka w przewodach mlecznych, bez rozwiniętej infekcji. Zazwyczaj nie towarzyszy mu gorączka ani objawy ogólnoustrojowe.

Zapaleniu piersi towarzyszy zakażenie, a poza wymienionymi wcześniej objawami, pacjentka może skarżyć się na zaczerwienienie skóry piersi, gorączkę, dreszcze i ogólne złe samopoczucie. Zapalenie piersi może – ale nie musi – być powiązane z zastojem mleka.

Dlaczego najczęściej dochodzi do zapalenia piersi przy karmieniu piersią?

Okres laktacji sprzyja zapaleniu piersi, ponieważ przewody mleczne są wtedy stale wypełnione i łatwo o zastój pokarmu. Piersi są intensywnie ukrwione, co ułatwia rozprzestrzenianie się bakterii. Ponadto, kiedy matka karmi dziecko, brodawki w łatwy sposób mogą ulec pęknięciu, otwierając wrota zakażeniom.

Stan zapalny gruczołu piersiowego może wystąpić na każdym etapie laktacji, ale najczęściej pojawia się w pierwszych 6-8 tygodniach karmienia, gdy laktacja dopiero się stabilizuje.

Jakie są objawy zapalenia piersi?

Klasyczne objawy zapalenia gruczołu piersiowego to przede wszystkim:

• miejscowy ból piersi;
• zaczerwienienie i ocieplenie skóry;
• obrzęk;
• twarde, bolesne zgrubienie;
• gorączka i objawy ogólne (dreszcze, osłabienie).

W większości przypadków zapalenie dotyczy jednej piersi.

Czym jest zgrubienie w piersi i czy jest niebezpieczne?

Zgrubienie w piersi może być oznaką zastoju mleka lub toczącego się zapalenia. W większości przypadków nie jest niebezpieczne – ustępuje po opróżnieniu piersi i leczeniu, nie ma związku z chorobą nowotworową. Jednak w sytuacji, gdy takie zgrubienie utrzymuje się dłuższy czas mimo zastosowanej terapii, wymaga konsultacji z lekarzem i wykonania badań obrazowych.

Kiedy konieczne jest leczenie antybiotykami?

Lekarz najpewniej zaleci antybiotykoterapię, jeśli:

• objawy nie ustępują po 24-48 godzinach leczenia zachowawczego lub nasilają się;
• występuje wysoka gorączka;
• podejrzewa zakażenie bakteryjne.

W jakich sytuacjach domowe sposoby na zapalenie piersi nie wystarczą?

Domowe sposoby mogą być pomocne jedynie w początkowej fazie. Jeśli stan kobiety się pogarsza, rośnie gorączka, ból się nasila – niezbędna jest konsultacja lekarska.

Jak długo trwa zapalenie piersi i kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Jeśli leczenie rozpocznie się wystarczająco szybko, zapalenie zaczyna stopniowo ustępować zwykle po 2-3 dniach. Do lekarza należy zgłosić się, jeśli:

• temperatura ciała przekracza 38,5 st. C;
• objawy trwają ponad 48 godzin;
• ból piersi uniemożliwia karmienie.

Jaki antybiotyk na zapalenie piersi jest najczęściej stosowany u kobiet karmiących?

Protokół leczenia zapalenia piersi obejmuje przyjmowanie antybiotyków z grupy cefalosporyn, amoksycyliny z kwasem klawulanowym lub klindamycyny. Wymienione środki są skuteczne wobec gronkowców i bezpieczne w okresie laktacji.

Jakie substancje czynne należą do leków pierwszego rzutu w leczeniu zapalenia piersi?

Najczęściej stosowane antybiotyki

Czy amoksycylina z kwasem klawulanowym jest bezpieczna podczas karmienia?

Tak – w niewielkich dawkach przenika do mleka i uznawana jest za bezpieczną dla niemowląt karmionych piersią.

Jak długo trwa antybiotykoterapia zapalenia piersi?

Antybiotyk należy przyjmować zwykle przez 7-14 dni – dokładny czas stosowania powinien określić lekarz. Nie powinno się przerywać antybiotykoterapii wcześniej, niż zalecono, ponieważ w ten sposób zwiększa się ryzyko nawrotu zapalenia i rozwoju oporności na antybiotyki. Jeśli objawy nie ustępują, należy rozważyć zmianę antybiotyku.

Czy można karmić dziecko piersią podczas przyjmowania antybiotyków?

Tak, jest to wręcz zalecane. Pomaga to opróżnić pierś i przyspiesza leczenie. Warto zadbać o prawidłową technikę karmienia – dobrze sprawdza się przykładanie dziecka do piersi w pozycji spod pachy – dziecko leży ułożone bokiem do mamy, z nóżkami pod pachą i główką i plecami podpartymi na przedramieniu (można ułożyć malucha tak by czasie ssania bródka lub nos dziecka znajdowały się od strony chorego miejsca).

W przypadku karmienia z naprzemiennym wykorzystaniem obu piersi – nie trzeba nic zmieniać. Jednak błędem jest zaczynanie każdego karmienia od chorej piersi. Najlepiej rozpocząć od zdrowej piersi i kończyć na karmieniu chorą piersią jak najdłużej. Po karmieniu ulgę przyniosą zimne okłady na chory fragment piersi (mokre kompresy, okłady żelowe).

Czy antybiotyki przenikają do mleka i czy są szkodliwe dla niemowlęcia?

Większość antybiotyków stosowanych w leczeniu zapalenia piersi przenika do mleka w niewielkich dawkach i nie stanowi zagrożenia dla dziecka.

Czy nagłe odstawienie dziecka od piersi jest zalecane przy zapaleniu?

Zaleca się kontynuowanie karmienia piersią w przebiegu jej zapalenia. Nagłe odstawienie może nasilić zastój mleka i pogorszyć przebieg choroby. Opróżnianie piersi podczas karmienia pomaga wypłukać namnażające się w gruczołach bakterie.

Jakie domowe sposoby mogą wspomóc leczenie zapalenia piersi?

Domowe sposoby, które wspomogą farmakologiczne leczenie zapalenia gruczołu piersiowego to przede wszystkim odpoczynek – organizm potrzebuje czasu i przestrzeni na regenerację i walkę z chorobą. Dobrze może sprawdzić się delikatny masaż piersi i ciepłe oraz zimne okłady. Ciepłe okłady przed karmieniem mogą ułatwić wypływ mleka, trzeba jednak mieć na uwadze fakt, że stosowane zbyt długo mogą nasilać obrzęk.

Zimne okłady z kolei warto stosować po karmieniu – pomogą załagodzić ból i obrzęk. Bardzo ważne jest częste i skuteczne opróżnianie piersi z mleka. Jest to wręcz kluczowym elementem leczenia – pokarm przepływając przez kanaliki mleczne, wypłukuje namnażające się tam bakterie. Nie należy zapominać też o odpowiednim nawodnieniu oraz nosić odpowiedni, nieuciskający biustonosz.

Odradza się obwiązywanie piersi bandażem – może to nasilać objawy i wydłużać leczenie.

Jakie leki przeciwbólowe i przeciwzapalne można bezpiecznie stosować?

W celu łagodzenia bólu i stanu zapalnego można stosować niesteroidowe leki przeciwzapalne – przede wszystkim ibuprofen w dawce 200-400 mg 3-4 razy na dobę. Maksymalna dawka dobowa wynosi 1,6 g. Doraźnie, w celu załagodzenia bólu może być stosowany także paracetamol, ale trzeba pamiętać o tym, że nie ma działania przeciwzapalnego. Paracetamol stosuje się w dawce 500-1000 mg co 4-6 godzin, maksymalnie 4 g na dobę.

W trakcie antybiotykoterapii warto stosować probiotyki, czyli preparaty z żywymi organizmami, które naturalnie bytują w organizmie człowieka i pozytywnie wpływają na jego funkcjonowanie. Probiotyki mogą zmniejszyć ryzyko biegunek poantybiotykowych, które w niektórych przypadkach mogą wystąpić oraz pomagają w zachowaniu równowagi mikroflory jelitowej – antybiotyki zabijają także te „dobre” bakterie. Warto przyjmować je w trakcie leczenia antybiotykiem oraz przez jakiś czas po zakończeniu kuracji.

Czym jest ropień piersi i kiedy może się pojawić?

Ropień piersi do dobrze odgraniczony zbiornik z ropą, który powstaje w tkance gruczołu piersiowego. Najczęściej rozwija się jako powikłanie po nieleczonym lub nieprawidłowo leczonym zapaleniu piersi. Zwykle powstaje, gdy zakażenie bakteryjne utrzymuje się mimo antybiotykoterapii lub gdy doszło do znacznego zastoju mleka. Ropień może wystąpić u kobiet karmiących piersią lub – rzadziej, u kobiet niebędących w okresie laktacji.

Jak rozpoznać ropień piersi i czy wymaga on nacięcia?

Ropień piersi objawia się silnym bólem, wyraźnym zgrubieniem z uczuciem „falowania” pod palcami i gorączką utrzymującą się mimo stosowania antybiotyków. Można rozpoznać go właśnie na podstawie tych symptomów i wykonanego dodatkowo badania USG. Ropień piersi w wielu przypadkach wymaga nacięcia i drenażu lub opróżnienia pod kontrolą USG. Jednocześnie cały czas należy kontynuować leczenie antybiotykiem.

Jakie powikłania zapalenia piersi mogą wystąpić przy braku leczenia?

Do najczęstszych powikłań nieleczonego zapalenia piersi zalicza się:

• ropień piersi;
• przewlekłe zapalenie;
• nawracające zapalenie piersi.

Kiedy zapalenie piersi jest nawracające i co je powoduje?

O nawracającym zapaleniu piersi mówi się wtedy, gdy pojawia się wielokrotnie, w krótkich odstępach czasu i często dotyczy tej samej piersi. Powodem nawracania zapalenia jest najczęściej nieprawidłowa technika karmienia i zaleganie pokarmu oraz zbyt krótka antybiotykoterapia.

Inne przyczyny to bakterie będące oporne na standardowe leczenie, przewlekłe zmęczenie i obniżona odporność kobiety czy pęknięcia brodawek. Jeżeli zapalenie nawraca, niezbędna jest dokładniejsza diagnostyka i indywidualne dobranie leczenia oraz poprawa techniki karmienia – warto skorzystać z konsultacji z doradcą laktacyjnym.

Przykładowe leki na zapalenie piersi (nazwy handlowe)

Przykładowe preparaty stosowane w leczeniu zapalenia piersi to między innymi:

• Duracef (cefadroksyl)
• Cefaleksyna TZF (cefaleksyna)
• Amoksiklav, Augmentin (amoksycylina z kwasem klawulanowym)
• Clindanea (klindamycyna)

Podkreślamy, że to tylko przykładowe preparaty, które mogą być zastosowane w leczeniu – o doborze konkretnego z nich decyduje lekarz.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania przez pacjentki