Czym grozi przedawkowanie leków?

Objawy przedawkowania leków

Zastosowanie znacznie większych dawek niż zalecane wiąże się bezpośrednio z ryzykiem przedawkowania i zatrucia. Należy wskazać, że do zatrucia może dojść różnymi grupami leków, a objawy występujące po przedawkowaniu uzależnione będą od rodzaju medykamentu.

Do zatrucia lekami nasennymi najczęściej dochodzi po przedawkowaniu benzodiazepin. Objawami po przedawkowaniu leków nasennych są:

• uczucie znużenia i spowolnienia,
• senność,
• niezrozumiała mowa,
• trudności w utrzymaniu równowagi,
• problemy z widzeniem,
• spadek ciśnienia tętniczego krwi.

Benzodiazepiny to leki o działaniu przeciwlękowym, uspokajającym, nasennym i przeciwdrgawkowym, których objawy przedawkowania pojawiają się stosunkowo szybko. W tym znaczeniu należy wskazać, że pierwsze symptomy zatrucia pojawiają się po około 30 minutach po zastosowaniu leku i w żadnym wypadku nie powinny być bagatelizowane. Przedawkowanie leków nasennych grozi wystąpieniem poważnych konsekwencji zdrowotnych, a w skrajnych przypadkach nawet śmiercią.

Do zatrucia może dojść również w wyniku przedawkowania leków psychotropowych. Neuroleptyki bowiem stanowią silne leki o działaniu przeciwpsychotycznym, które wykorzystywane są w terapii między innymi schizofrenii czy psychoz. Dodatkowo leki te wykazują działanie uspokajające i przeciwwymiotne. W wyniku przedawkowania leków neuroleptycznych najczęściej pojawiają się objawy w postaci:

• suchej skóry i błon śluzowych,
• zaburzeń ostrości widzenia (często z rozszerzeniem źrenic),
• spadku ciśnienia tętniczego,
• zaburzeń rytmu serca,
• objawów pozapiramidowych (np. sztywności mięśniowej czy drżeń).

Symptomy przedawkowania leków psychotropowych pojawiają się zazwyczaj po około godzinie od zażycia zbyt dużej dawki. W przypadku przedawkowania leków psychotropowych konieczne jest udzielanie pierwszej pomocy, gdyż przedawkowanie stanowi stan bezpośredniego zagrożenia dla życia.

Do zatrucia może dojść również w wyniku przedawkowania leków przeciwdepresyjnych. Zagrożenie wynika w tym przypadku głównie z przedawkowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), które wykazują silne działanie antycholinergiczne i mogą wywołać pełnoobjawowy zespół cholinolityczny. Objawami zespołu cholinolitycznego w tym znaczeniu są:

• szumy uszne,
• suchości błon śluzowych,
• suchość skóry,
• zaburzenia ostrości widzenia,
• rozszerzone źrenice,
• problemy z oddawaniem moczu,
• zmniejszona perystaltyka przewodu pokarmowego,
• uczucie zmęczenia,
• majaczenie,
• halucynacje,
• ruchy mimowolne, czyli zrywania mięśniowe.

Do zatrucia może dojść również w wyniku przedawkowania leków przeciwbólowych. Okazuje się, że do przedawkowania może dojść nie tylko w wyniku zażycia silnie działających opioidów, ale również uznawanych za bezpieczne środki farmaceutyków. W tym znaczeniu paracetamol, choć uznawany jest za bezpieczny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy stosowany w łagodzeniu objawów, to zastosowanie większych niż zalecane dawki wiąże się z ryzykiem zatrucia i może być groźne dla zdrowia. Objawami zatrucia lekami przeciwbólowymi są:

• bóle brzucha,
• nudności i wymioty,
• biegunka lub zaparcia,
• kołatanie serca,
• senność,
• zawroty głowy,
• intensywna potliwość,
• bladość skóry.

Wystąpienie powyższych objawów następuje od 1 do 4 godzin od podania paracetamolu. Należy jednak wskazać, że stanowią one wczesne symptomy zatrucia. W tym znaczeniu sygnały świadczące o uszkodzeniu wątroby mogą wystąpić w ciągu trzech dni. Wówczas zaobserwować można niewydolność nerek, skazę krwotoczną, senność przechodzącą w śpiączkę oraz kwasicę metaboliczną. Przedawkowanie paracetamolu stanowi bezpośrednie zagrożenie życia, z tego względu wymaga natychmiastowej pomocy i wdrożenia leczenia.

Skutki przedawkowania leków

Skutki przedawkowania leków wiążą się z wystąpieniem wielu negatywnych konsekwencji, które odbijają się na zdrowiu osoby, u której doszło do zatrucia lekami. Należy również wskazać, że bolesność procesu przedawkowania zależy od przyjętej substancji. Choć leki uspokajające czy nasenne prowadzą do bezbolesnej utraty przytomności, to przedawkowanie leków z grupy NLPZ (np. Ketonalu, aspiryny) lub paracetamolu może w kolejnych dobach wywołać potworny ból brzucha związany z ostrym uszkodzeniem wątroby, perforacją przewodu pokarmowego czy krwotokiem wewnętrznym. Niemniej jednak trudno jednoznacznie wskazać skutki przedawkowania leków, gdyż uzależnione są one od przyjętej w znacznie większej dawce niż wskazana substancji. Niemniej jednak w skrajnych przypadkach zatrucie z przedawkowaniem może wiązać się nawet ze śmiercią. Dodatkowo niektóre powikłania po zatruciu mogą okazać się śmiertelne, szczególnie jeżeli pomoc zostanie udzielona zbyt późno.

Co robić po przedawkowaniu leków?: postępowanie w przypadku przedawkowania leków

Przedawkowanie leków stanowi stan bezpośrednio zagrażający zdrowiu, a niekiedy nawet życiu osoby, która zatruła się lekami. W przypadku podejrzenia przedawkowania leków należy natychmiast wezwać Zespół Ratownictwa Medycznego (numer 999 lub 112). Nie wolno transportować pacjenta do szpitala na własną rękę, jeśli jego stan jest niestabilny. W ramach pierwszej pomocy, jeśli pacjent jest przytomny i od zażycia tabletek minęło niewiele czasu, można podać doustnie węgiel aktywny (w dużej dawce), o ile taką instrukcję wyda dyspozytor medyczny. Nigdy nie należy prowokować wymiotów u osoby z zaburzeniami świadomości ze względu na ryzyko zachłyśnięcia.

Należy wskazać, że przy przedawkowaniu znaczenie ma czas, jaki upłynął od przyjęcia leku, a także ilość preparatu, uwzględniająca dawkę lub łączną liczbę przyjętych tabletek bądź wypitego medykamentu. Z tego względu, w przypadku znalezienia przy osobie zatrutej lekami pojemników lub fiolek po lekach, należy je zabrać ze sobą i okazać lekarzom, co pozwoli na skrócenie czasu diagnostyki oraz przyspiesza podejmowanie decyzji związanych z wdrożeniem właściwego leczenia i włączenia ewentualnych odtrutek.

Jakie leki można przedawkować?

Do zatrucia może dojść w wyniku przedawkowania leków z różnych grup. W tym znaczeniu przedawkowanie może nastąpić poprzez zastosowanie w zbyt dużej dawce leków nasennych, psychotropowych, przeciwdepresyjnych i przeciwbólowych, które dostępne są na receptę. Dodatkowo do przedawkowania może dojść w wyniku przedawkowania ketoprofenu, który jest substancją czynną leku Ketonal. Przedawkowanie w tym przypadku wiąże się z wystąpieniem skutków ubocznych Ketonalu, ale również poważnych konsekwencji zdrowotnych. Okazuje się jednak, że równie niebezpieczne dla zdrowia i życia jest przedawkowanie leków dostępnych w aptekach bez recepty. W tym znaczeniu zażycie zbyt dużych dawek paracetamolu, który stosowany w dawkach terapeutycznych jest lekiem bezpiecznym, w przypadku celowego lub przypadkowego przedawkowania wykazuje skrajną hepatotoksyczność (niszczy komórki wątroby). Co więcej, poważne konsekwencje dla zdrowia może wywołać również przedawkowanie dostępnych bez recepty leków na grypę i przeziębienie, tabletek na zapalenie zatok, a nawet syropu na kaszel.

Ile potrzeba tabletek, żeby przedawkować?

Ilość tabletek, które trzeba zażyć, aby przedawkować lek, uzależniona jest od dawki substancji czynnej zawartej w tabletce oraz od jej szkodliwości po przekroczeniu zalecanej dawki. W tym znaczeniu w zależności od konkretnego leku oraz zastosowanej dawki substancji czynnej może dojść do przedawkowania po zastosowaniu różnych ilości tabletek. Należy mieć bowiem na uwadze fakt, że dostępne na rynku farmaceutycznym leki dostępne są w różnych dawkach, a ich przedawkowanie wiąże się nie tylko z zażyciem leku w zwiększonej ilości, ale również możliwymi chorobami towarzyszącymi, na które lek może oddziaływać. Dodatkowo znacznie poważniejsze konsekwencje mogą nastąpić w przypadku zażycia leków z alkoholem. Dlatego warto wiedzieć, jakie są interakcje leków z alkoholem.

FAQ - pytania pacjentów

Jakie są najgroźniejsze powikłania po przedawkowaniu paracetamolu?

Najgroźniejszym powikłaniem jest ostra niewydolność i martwica wątroby (hepatotoksyczność). W zaawansowanym stadium zatrucia dochodzi do niewydolności nerek, kwasicy metabolicznej, skazy krwotocznej, a także śpiączki wątrobowej, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.