Zenofor SR

Dostępność	na receptę
Wskazania	leczenie cukrzycy typu 2 u dorosłych, zwłaszcza u pacjentów z nadwagą, gdy za pomocą diety i ćwiczeń fizycznych nie można uzyskać odpowiedniej kontroli glikemii
Postać	tabletki o przedłużonym uwalnianiu
Dawka	500 mg, 750 mg, 1000 mg
Substancja czynna	Metformini hydrochloridum (chlorowodorek metforminy)
Ulotka do pobrania	Zenofor SR - ulotka

Czym jest lek Zenofor SR i w jakim celu się go stosuje?

Lek Zenofor SR jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 wyłącznie u osób dorosłych, zwłaszcza z nadwagą, gdy dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Może być przyjmowany jako jedyny lek przeciwcukrzycowy albo w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub z insuliną.

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu uwalniają substancję czynną powoli, dlatego różnią się od wielu innych tabletek z metforminą. Stosowanie leku wiąże się z utrzymaniem masy ciała lub jej umiarkowanym zmniejszeniem. Decyzję o włączeniu leku podejmuje lekarz.

Jak działa substancja czynna leku Zenofor SR?

Metformina jest biguanidem o działaniu przeciwhiperglikemicznym: zmniejsza stężenie glukozy we krwi na czczo i po posiłkach. Nie pobudza wydzielania insuliny, a w połączeniu z insuliną zmniejsza zapotrzebowanie na nią.

Działa trzema głównymi mechanizmami. Zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie, ułatwia obwodowy wychwyt i wykorzystanie glukozy (częściowo przez zwiększenie działania insuliny) oraz zmienia obrót glukozy w jelitach: zwiększa jej wchłanianie z krążenia, a zmniejsza wchłanianie z pożywienia. Metformina zmienia też mikrobiom jelitowy i może poprawiać profil lipidowy u osób z hiperlipidemią.

Jaki jest pełny skład tabletek Zenofor SR?

Substancją czynną jest chlorowodorek metforminy: tabletka 500 mg odpowiada 390 mg metforminy, tabletka 750 mg odpowiada 585 mg, a tabletka 1000 mg odpowiada 780 mg. Rdzeń tabletki zawiera ponadto kwas stearynowy, szelak, powidon (K30), krzemionkę koloidalną bezwodną i magnezu stearynian. Otoczka zawiera hypromelozę (15 cps), hydroksypropylocelulozę, tytanu dwutlenek (E 171), glikol propylenowy, makrogol 6000 i talk.

Tabletki 500 mg są białawe, owalne i dwustronnie wypukłe (około 15,00 × 8,5 mm). Tabletki 750 mg mają kształt kapsułki (około 19,1 × 9,3 mm). Tabletki 1000 mg są owalne, z linią podziału po jednej stronie (około 20,4 × 9,7 mm).

Tabletki są pakowane w blistry z folii PVC/PVDC/Aluminium po 20, 28, 30, 50, 56, 60, 84, 90, 100, 112, 120, 180 lub 600 sztuk; dawki 750 mg i 1000 mg są dostępne także w opakowaniach po 14 sztuk. Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie. Podmiotem odpowiedzialnym jest Zentiva, k.s. (Praga, Republika Czeska).

Jak prawidłowo dawkować Zenofor SR?

Dawkowanie ustala lekarz. Zwykle leczenie rozpoczyna się od jednej tabletki 500 mg raz na dobę. Po 10-15 dniach lekarz ocenia stężenie glukozy we krwi i może zwiększać dawkę o 500 mg w odstępach co 10-15 dni; stopniowe zwiększanie może poprawić tolerancję leku w przewodzie pokarmowym. Maksymalna dawka to 2000 mg raz na dobę. Jeśli nie daje to właściwej kontroli glikemii, można rozważyć 1000 mg dwa razy na dobę.

U pacjentów leczonych wcześniej metforminą w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu dawka początkowa powinna odpowiadać ich dawce dobowej. Przy dawce powyżej 2000 mg na dobę nie zaleca się zmiany na Zenofor SR. W skojarzeniu z insuliną zwykle zaczyna się od jednej tabletki raz na dobę, a dawkę insuliny dostosowuje się do glikemii.

Czynność nerek (GFR) oznacza się przed rozpoczęciem leczenia i co najmniej raz na rok, a u osób starszych oraz zagrożonych pogorszeniem czynności nerek częściej, np. co 3-6 miesięcy. Maksymalna dawka dobowa wynosi 2000 mg przy GFR 60-89 i 45-59 ml/min (w tym drugim przedziale dawka początkowa nie jest większa niż połowa maksymalnej) oraz 1000 mg przy GFR 30-44 ml/min. Przy GFR poniżej 30 ml/min metformina jest przeciwwskazana.

U osób w podeszłym wieku dawkę ustala się na podstawie czynności nerek. Po 75. roku życia nie zaleca się rozpoczynania leczenia w celu zmniejszenia ryzyka lub opóźnienia cukrzycy typu 2. Leku nie należy stosować u dzieci z powodu braku odpowiednich danych.

Kiedy i jak należy przyjmować tabletki Zenofor SR?

Tabletki przyjmuje się zazwyczaj raz na dobę z wieczornym posiłkiem. Jeśli lekarz zaleci dawkowanie dwa razy na dobę, obie dawki przyjmuje się z posiłkiem. Lek należy stosować zawsze zgodnie z zaleceniami lekarza i nie przerywać go bez konsultacji.

Kiedy nie stosować leku Zenofor SR?

Leku nie wolno stosować w przypadku:

• nadwrażliwości na metforminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
• ostrej kwasicy metabolicznej (np. kwasicy mleczanowej, cukrzycowej kwasicy ketonowej) i stanu przedśpiączkowego w cukrzycy,
• ciężkiej niewydolności nerek (GFR poniżej 30 ml/min),
• ostrych stanów mogących zaburzać czynność nerek, takich jak odwodnienie, ciężkie zakażenie i wstrząs,
• chorób mogących powodować niedotlenienie tkanek: niewyrównanej niewydolności serca, niewydolności oddechowej, niedawno przebytego zawału serca,
• niewydolności wątroby.

Według ulotki lek jest przeciwwskazany także przy niewyrównanej cukrzycy. O wątpliwościach należy porozmawiać z lekarzem.

Jakie są możliwe działania niepożądane po zastosowaniu Zenofor SR?

Bardzo często (więcej niż 1 na 10 pacjentów) występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu. Często (do 1 na 10) obserwuje się zaburzenia smaku oraz zmniejszone stężenie witaminy B12 we krwi.

Bardzo rzadko (do 1 na 10 000) zgłaszano nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby lub zapalenie wątroby ustępujące po odstawieniu leku, a także reakcje skórne: rumień, świąd i pokrzywkę. Jeśli pojawi się zażółcenie oczu lub skóry, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Najpoważniejszym, bardzo rzadkim działaniem jest kwasica mleczanowa, stan zagrażający życiu, który wymaga leczenia w szpitalu. Jej objawy to wymioty, ból brzucha, skurcze mięśni, złe samopoczucie z silnym zmęczeniem, trudności z oddychaniem oraz obniżenie temperatury ciała i spowolnienie akcji serca. Po ich wystąpieniu należy odstawić lek i natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się do najbliższego szpitala.

Na co zwrócić szczególną uwagę podczas terapii lekiem Zenofor SR?

Ryzyko kwasicy mleczanowej jest większe przy zaburzeniach czynności nerek, niewyrównanej cukrzycy, ciężkim zakażeniu, długotrwałym głodzeniu, zaburzeniach czynności wątroby i stanach niedotlenienia tkanek. Przy objawach odwodnienia (ciężkie wymioty lub biegunka, gorączka, narażenie na wysoką temperaturę, picie mniejszej ilości płynów) lek należy czasowo odstawić i skontaktować się z lekarzem.

Nie zaleca się metforminy przy chorobach mitochondrialnych, takich jak MELAS i MIDD. Jeśli po jej przyjęciu wystąpią drgawki, pogorszenie zdolności poznawczych, trudności w poruszaniu się, ból lub drętwienie, migrena albo głuchota, trzeba niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Przy stabilnej, przewlekłej niewydolności serca lek można stosować, jeśli regularnie kontroluje się czynność serca i nerek.

Lek nie zastępuje diety: należy przestrzegać zaleceń dietetycznych, regularnie spożywać węglowodany w ciągu dnia, a przy nadwadze stosować dietę o ograniczonej podaży kalorii. Trzeba też regularnie wykonywać rutynowe badania kontrolujące cukrzycę.

Czy Zenofor SR można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?

Jeśli pacjentka jest w ciąży, przypuszcza, że może być w ciąży, lub planuje ciążę, powinna porozmawiać z lekarzem. Niekontrolowana hiperglikemia przed ciążą i w jej trakcie zwiększa ryzyko wad wrodzonych, utraty ciąży, nadciśnienia wywołanego ciążą, stanu przedrzucawkowego i śmiertelności okołoporodowej.

Metformina przenika przez łożysko. Dane z ponad 1000 ujawnionych przypadków nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani toksyczności dla płodu lub noworodka. Jeśli jest to klinicznie konieczne, można ją rozważyć w ciąży i w fazie prekoncepcyjnej jako uzupełnienie leczenia insuliną lub alternatywę dla niej.

Metformina przenika do mleka ludzkiego. U karmionych piersią niemowląt nie obserwowano działań niepożądanych, ale z uwagi na ograniczone dane nie zaleca się jej stosowania w trakcie karmienia piersią. W badaniach na szczurach nie stwierdzono wpływu na płodność.

Czy Zenofor SR wchodzi w interakcje z innymi lekami?

Tak. O wszystkich przyjmowanych lekach należy poinformować lekarza, który może zlecić częstsze kontrole glikemii i czynności nerek albo zmienić dawkę.

Przed badaniem z dożylnym podaniem jodowego środka kontrastowego lek trzeba odstawić najpóźniej w momencie wstrzyknięcia. Można go wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach i po ponownej ocenie czynności nerek.

Ryzyko kwasicy mleczanowej mogą zwiększać leki pogarszające czynność nerek: leki moczopędne (np. furosemid), NLPZ i inhibitory COX-2 (np. ibuprofen, celekoksyb) oraz inhibitory ACE i antagoniści receptora angiotensyny II; wymagają one dokładnego monitorowania nerek. Glikokortykosteroidy (np. prednizolon) i sympatykomimetyki (np. epinefryna, dopamina) mają własne działanie hiperglikemiczne, więc może być potrzebna częstsza kontrola glikemii.

Stężenie metforminy mogą zmieniać także leki wpływające na nośniki OCT, m.in. werapamil, ryfampicyna, cymetydyna, dolutegrawir, ranolazyna, trymetoprim, wandetanib, izawukonazol, kryzotynib i olaparyb. Ostrożność jest szczególnie ważna przy zmniejszonej czynności nerek.

Czy stosowanie Zenofor SR wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów?

Zenofor SR przyjmowany jako jedyny lek przeciwcukrzycowy nie powoduje hipoglikemii (objawy to m.in. omdlenie, splątanie i nasilone pocenie się), więc nie powinien wpływać na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn.

W skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika, meglitynidami lub insuliną ryzyko hipoglikemii istnieje i wymaga szczególnej ostrożności podczas prowadzenia pojazdów.

Co zrobić w przypadku pominięcia dawki leku Zenofor SR?

Pominiętą tabletkę należy przyjąć, gdy tylko pacjent sobie o niej przypomni. Nie wolno stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki.

Jak prawidłowo przechowywać lek Zenofor SR?

Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Nie ma specjalnych zaleceń dotyczących warunków przechowywania. Okres ważności wynosi 3 lata, a termin ważności (EXP) jest wydrukowany na opakowaniu; po jego upływie leku nie należy stosować. Jeśli tabletki odbarwią się lub wykażą inne oznaki zepsucia, trzeba skonsultować się z farmaceutą.

Nieużywanych leków nie wolno wyrzucać do kanalizacji ani do domowych pojemników na odpadki. Sposób ich usunięcia podpowie farmaceuta.

Ile kosztuje Zenofor SR i jaka jest refundacja?

Lek znajduje się w wykazie leków refundowanych Ministerstwa Zdrowia (obwieszczenie obowiązujące od 1 października 2026). Refundacja obejmuje wskazanie: cukrzyca. Urzędowe ceny detaliczne i poziom odpłatności:

Preparat	Opakowanie	Cena detaliczna	Odpłatność
Zenofor SR, tabl. o przedł. uwalnianiu, 1000 mg	30 szt	12,37 zł	ryczałt
Zenofor SR, tabl. o przedł. uwalnianiu, 1000 mg	60 szt.	24,10 zł	ryczałt
Zenofor SR, tabl. o przedł. uwalnianiu, 500 mg	30 szt	6,66 zł	ryczałt
Zenofor SR, tabl. o przedł. uwalnianiu, 500 mg	60 szt.	12,37 zł	ryczałt
Zenofor SR, tabl. o przedł. uwalnianiu, 750 mg	30 szt	9,51 zł	ryczałt
Zenofor SR, tabl. o przedł. uwalnianiu, 750 mg	60 szt.	18,31 zł	ryczałt

Ostateczna dopłata pacjenta zależy od limitu finansowania i wskazania, w którym lek przepisano; dokładną kwotę poda apteka przy realizacji recepty.

Czy można pić alkohol podczas stosowania Zenofor SR?

Zatrucie alkoholem i nadmierne spożycie alkoholu zwiększają ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza przy głodzeniu, niedożywieniu lub zaburzeniach czynności wątroby. Ostre zatrucie alkoholem i alkoholizm są przeciwwskazaniami do stosowania leku; osoby uzależnione od alkoholu nie powinny go przyjmować.

Najczęstsze pytania o Zenofor SR (FAQ)

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zastosowaniem leku zapoznaj się z ulotką dołączoną do opakowania.