Zakażenie Chlamydia trachomatis u mężczyzn – objawy, diagnostyka i leczenie chlamydiozy

Czym jest Chlamydia trachomatis i jak dochodzi do zakażenia układu moczowo-płciowego?

Odpowiadając na pytanie, czym jest chlamydia, należy wskazać bakterię Chlamydia trachomatis, która zakaża przede wszystkim błony śluzowe układu moczowo-płciowego. Należy do najczęstszych przyczyn chorób przenoszonych podczas współżycia (ang. sexually transmitted infections, STI). To jedna z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową u kobiet i mężczyzn, a najczęściej chorują młode osoby aktywne seksualnie.

Do zakażenia dochodzi głównie drogą płciową podczas kontaktu z osobą chorą. Chlamydia może przenosić się podczas stosunku waginalnego i analnego, a także podczas kontaktu oralnego. Może zajmować nie tylko narządy płciowe i cewkę moczową, ale również odbyt, a rzadziej gardło lub spojówki. Ryzyko zachorowania zwiększają m.in. kontakty seksualne bez prezerwatywy, częsta zmiana partnerów oraz wcześniejsze rozpoznanie innych chorób wenerycznych.

Warto zauważyć, że przebycie chlamydiozy nie zapewnia trwałej odporności. Można zarazić się więcej niż raz, jeśli dojdzie do kolejnego kontaktu z chorym partnerem. Prezerwatywa prawidłowo stosowana podczas kontaktów intymnych zmniejsza ryzyko transmisji, choć nie eliminuje go całkowicie.

Objawy chlamydiozy u mężczyzn – nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, ból i wyciek

Chlamydia – objawy u mężczyzn bywają niecharakterystyczne, a to, jak objawia się chlamydia u mężczyzn, zależy m.in. od miejsca zakażenia i jego przebiegu. Jeśli objawy zakażenia chlamydią występują, najczęściej dotyczą cewki moczowej. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle w ciągu 1-3 tygodni od zakażenia, choć niekiedy dopiero po kilku tygodniach, a ich brak nie oznacza, że bakteria nie jest obecna w organizmie.

Najbardziej charakterystyczne objawy chlamydii u mężczyzn to:

• pieczenie podczas oddawania moczu,
• ból podczas oddawania moczu,
• śluzowa lub śluzowo-ropna wydzielina z cewki moczowej,
• uczucie podrażnienia lub świądu w obrębie ujścia cewki moczowej,
• ból lub dyskomfort w obrębie prącia,
• ból, tkliwość albo obrzęk moszny, szczególnie jeśli chlamydia obejmuje najądrze.

Chlamydia jest jedną z przyczyn nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej. Zapalenie może powodować niewielki wyciek, pieczenie oraz dyskomfort w trakcie mikcji, dlatego czasami bywa mylone z infekcją układu moczowego. Zajęcie odbytu może natomiast powodować ból, wydzielinę lub krwawienie, choć w tej lokalizacji chlamydia również często nie daje objawów.

W przypadku wystąpienia takich dolegliwości konieczna jest konsultacja lekarska. Sam obraz kliniczny nie pozwala wiarygodnie odróżnić chlamydiozy od rzeżączki czy innych chorób wenerycznych, dlatego rozpoznanie powinno zostać potwierdzone odpowiednim badaniem laboratoryjnym.

Bezobjawowy przebieg infekcji – ukryte zagrożenie dla zdrowia i transmisja patogenu

Chlamydia często przebiega bezobjawowo, dlatego wielu chorych nie zdaje sobie sprawy z obecności bakterii w organizmie. Znaczna część osób nie odczuwa żadnych objawów, mimo że drobnoustrój może utrzymywać się w organizmie przez wiele miesięcy. Bezobjawowy przebieg chlamydiozy u mężczyzn nie oznacza jednak braku ryzyka dla zdrowia ani możliwości przeniesienia patogenu na partnerkę lub partnera.

Osoby zakażone mogą nieświadomie przenosić bakterię podczas kontaktów intymnych. U kobiet chlamydia może powodować zapalenie szyjki macicy, a nieleczona może prowadzić do zapalenia narządów miednicy mniejszej i zaburzeń płodności. U mężczyzn choroba może pozostawać niewykryta aż do wystąpienia dolegliwości lub rozpoznania chlamydii u partnerki bądź partnera.

Warto zauważyć, że chlamydia może przebiegać bezobjawowo również w odbycie lub gardle. Z tego względu ważne jest wczesne wykrycie choroby, szczególnie po współżyciu z osobą, u której potwierdzono chlamydię. Badania warto wykonać także po ryzykownym kontakcie, ponieważ pozwalają wykryć zakażenie, zanim pojawią się dolegliwości.

Diagnostyka molekularna – testy genetyczne PCR (NAAT) z pierwszej porcji moczu

Podstawą rozpoznania zakażenia Chlamydia trachomatis są badania molekularne NAAT, które pozwalają wykrywać materiał genetyczny bakterii. Jedną z wykorzystywanych metod jest PCR. Badania te charakteryzują się wysoką czułością i swoistością, dlatego stanowią zalecaną metodę diagnostyczną w przypadku podejrzenia chlamydiozy.

U mężczyzn materiał do badania najczęściej stanowi pierwsza porcja moczu. Badanie można również wykonać z wymazu z cewki moczowej, choć oddanie próbki jest mniej inwazyjne i zwykle wystarczające do rozpoznania choroby w tej lokalizacji.

W diagnostyce wykorzystuje się:

• badanie NAAT z pierwszej porcji moczu - pozwala na wykrycie materiału genetycznego bakterii w próbce moczu,
• badanie wymazu z cewki moczowej - może być stosowane w określonych sytuacjach klinicznych,
• wymaz z odbytu - zalecany przy podejrzeniu zajęcia tej okolicy, szczególnie po kontaktach analnych,
• wymaz z gardła - wykonywany w uzasadnionych przypadkach, zależnie od rodzaju współżycia i oceny ryzyka.

Przed badaniem zwykle zaleca się powstrzymanie od mikcji przez co najmniej 1-2 godziny, jednak należy przestrzegać instrukcji konkretnego laboratorium. Materiał powinien pochodzić z początkowego strumienia, a nie ze środkowej porcji wykorzystywanej w standardowym badaniu ogólnym.

Warto pamiętać, że zbyt wczesne wykonanie testu po ryzykownym kontakcie może dać wynik fałszywie ujemny. W przypadku podejrzenia świeżego zakażenia lekarz może zalecić powtórzenie badania w odpowiednim terminie. Dodatni wynik wymaga konsultacji lekarskiej, a diagnostykę warto rozszerzyć o inne choroby przenoszone drogą płciową, w szczególności HIV, kiłę i rzeżączkę.

Antybiotykoterapia chlamydiozy – aktualne wytyczne leczenia pierwszego rzutu

Chlamydioza to choroba bakteryjna przenoszona drogą płciową, dlatego podstawę terapii stanowi odpowiednio dobrana antybiotykoterapia. Leczenie zakażenia powinno rozpocząć się po rozpoznaniu choroby lub zgodnie z decyzją lekarza, jeśli istnieją wskazania do wdrożenia terapii przed uzyskaniem wyniku badania. Wczesne wykrycie i leczenie ograniczają ryzyko dalszego przenoszenia bakterii oraz rozwoju powikłań.

Jakie antybiotyki stosuje się w leczeniu chlamydiozy?

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami lekiem pierwszego wyboru (ang. first-line treatment of chlamydia) w niepowikłanym zakażeniu Chlamydia trachomatis u dorosłych jest doksycyklina. Standardowy schemat obejmuje przyjmowanie 100 mg doustnie dwa razy dziennie przez 7 dni.

W Polsce dostępne są m.in. następujące leki na receptę (Rp.):

• Doxycyclinum Polfarmex - preparat zawierający doksycyklinę, stosowany w leczeniu zakażeń wywołanych przez wrażliwe bakterie.
• Unidox Solutab - lek zawierający doksycyklinę w postaci tabletek, które można połknąć w całości, popijając wodą, lub rozpuścić w niewielkiej ilości wody przed przyjęciem.
• Sumamed - preparat zawierający azytromycynę, stosowany w określonych sytuacjach jako alternatywa dla doksycykliny.
• Azitrox - inny preparat z azytromycyną.

Azytromycyna, jako antybiotyk z grupy makrolidów, może być rozważana w określonych sytuacjach klinicznych, np. gdy stosowanie doksycykliny jest niemożliwe. Nie jest jednak preferowana w rutynowym leczeniu chlamydiozy, m.in. ze względu na niższą skuteczność w zakażeniach odbytnicy.

O czym należy pamiętać podczas antybiotykoterapii?

Leczenie antybiotykami powinno przebiegać zgodnie z zaleceniami lekarza. Nie należy samodzielnie skracać terapii ani zmieniać dawkowania, nawet jeśli dolegliwości ustąpią wcześniej.

Podczas leczenia warto przestrzegać kilku zasad:

• przyjmować antybiotyki regularnie i przez cały zalecony okres,
• unikać współżycia do zakończenia leczenia i spełnienia zaleceń dotyczących abstynencji,
• poinformować partnerów seksualnych o rozpoznanej chorobie,
• nie stosować samodzielnie pozostałości leków z wcześniejszych kuracji,
• zgłosić lekarzowi utrzymywanie się objawów lub wystąpienie nowych dolegliwości.

Rutynowe badanie potwierdzające wyleczenie nie jest zwykle konieczne u mężczyzn, którzy prawidłowo ukończyli terapię i nie mają objawów. Zaleca się natomiast ponowne badanie po około 3 miesiącach ze względu na ryzyko ponownego zakażenia. Wykonanie testu NAAT przed upływem 4 tygodni od zakończenia leczenia może dać wynik dodatni wskutek obecności resztkowego materiału genetycznego bakterii.

Warto zauważyć, że leczenie infekcji nie zapewnia odporności na kolejne zakażenie. Dlatego skuteczna terapia powinna obejmować również odpowiednie postępowanie wobec partnerów oraz profilaktykę nawrotów.

Powikłania nieleczonego zakażenia – zapalenie najądrzy, gruczołu krokowego i reaktywne zapalenie stawów

Nieleczona chlamydia może prowadzić do poważnych komplikacji, szczególnie gdy utrzymuje się przez dłuższy czas. Chociaż u wielu mężczyzn choroba ma łagodny przebieg, w niektórych przypadkach bakteria może wywoływać stan zapalny innych struktur układu moczowo-płciowego. Takie następstwa nie występują u wszystkich chorych, jednak ich ryzyko uzasadnia wczesną diagnostykę i odpowiednie leczenie.

Do możliwych następstw należą:

• Zapalenie najądrza - może powodować jednostronny ból, tkliwość i obrzęk moszny, niekiedy z towarzyszącą gorączką. W ciężkich przypadkach uszkodzenie struktur układu rozrodczego może wpływać na płodność.
• Zapalenie gruczołu krokowego - chlamydia bywa rozważana jako potencjalny czynnik zakaźny, jednak jej bezpośredni udział w rozwoju przewlekłego zapalenia prostaty nie został jednoznacznie potwierdzony.
• Reaktywne zapalenie stawów - rzadkie następstwo, w którym po przebytej chorobie może rozwinąć się ból i obrzęk stawów. Dolegliwości mogą współwystępować z zapaleniem spojówek oraz objawami ze strony układu moczowo-płciowego.
• Zaburzenia płodności - ciężkie, zwłaszcza obustronne zapalenie najądrzy może prowadzić do niedrożności przewodów wyprowadzających nasienie i pogorszenia jego parametrów, a w skrajnych przypadkach prowadzić do bezpłodności. Bezpośredni wpływ niepowikłanej chlamydiozy na płodność mężczyzn pozostaje niejednoznaczny.

Warto zauważyć, że nie każdy ból jąder lub dolegliwości ze strony prostaty oznaczają chlamydię. Nagły, silny ból jądra wymaga pilnej oceny lekarskiej, ponieważ może wskazywać na skręt jądra lub przyczepka jądra. Z kolei utrzymujące się dolegliwości po zakończeniu antybiotykoterapii wymagają ponownej diagnostyki, a nie samodzielnego przedłużania leczenia.

Postępowanie u partnerów seksualnych – bezwzględne leczenie skojarzone i czasowa abstynencja intymna

Rozpoznanie chlamydiozy u jednego z partnerów wymaga odpowiedniego postępowania również wobec osób, z którymi współżył. Chlamydia może przenosić się nawet wtedy, gdy chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Z tego względu leczenie wyłącznie jednego partnera zwiększa ryzyko ponownego zakażenia.

Partnerzy, z którymi pacjent miał kontakt w ciągu 60 dni poprzedzających wystąpienie objawów lub rozpoznanie, powinni zostać poinformowani o konieczności konsultacji, diagnostyki i leczenia. Jeżeli ostatni kontakt miał miejsce wcześniej, ocenie powinna podlegać również ostatnia partnerka lub ostatni partner. Postępowanie terapeutyczne ustala lekarz, a leczenie partnerów może być wskazane także przed uzyskaniem wyników badań.

Jak długo należy unikać kontaktów seksualnych?

W przypadku stosowania doksycykliny zaleca się powstrzymanie od współżycia do zakończenia pełnej, siedmiodniowej terapii oraz ustąpienia objawów. Po zastosowaniu jednorazowej dawki azytromycyny należy zachować abstynencję przez co najmniej 7 dni. W obu przypadkach współżycie można wznowić dopiero po odpowiednim leczeniu partnerów.

Warto pamiętać, że:

• leczenie partnerów powinno odbywać się możliwie równolegle, aby ograniczyć ryzyko ponownej transmisji,
• prezerwatywa zmniejsza ryzyko zakażenia, ale nie zastępuje zaleconej abstynencji podczas terapii,
• ponowne zakażenie jest możliwe nawet po skutecznym zakończeniu antybiotykoterapii,
• regularne badania i bezpieczniejsze zachowania intymne ograniczają ryzyko kolejnych zachorowań.

W przypadku rozpoznania chlamydii u partnerki konieczne może być również wykluczenie innych chorób, szczególnie jeśli występują objawy ze strony szyjki macicy lub narządów miednicy mniejszej. Odpowiednie postępowanie u obojga partnerów jest istotnym elementem ograniczania rozprzestrzeniania się chlamydii.

Podsumowanie

Chlamydia to choroba bakteryjna, która u mężczyzn często pozostaje niezauważona, ale może powodować zapalenie cewki moczowej i inne powikłania. Podstawą diagnostyki są testy molekularne NAAT, natomiast leczenie polega na stosowaniu odpowiednio dobranych antybiotyków. Istotne znaczenie ma również diagnostyka i leczenie partnerów. W przypadku podejrzenia, że doszło do zakażenia, należy skonsultować się z lekarzem, nawet jeśli nie występują charakterystyczne objawy.

FAQ – najczęstsze pytania pacjentów