Leki na nerwicę: przegląd preparatów stosowanych w leczeniu nerwicy

Nerwica – co to za zaburzenie

Termin „nerwica” to obecnie zwyczajowe pojęcie, które jest mocno zakorzenione w tradycji psychiatrycznej. W Polsce często jest używane konkretnie w odniesieniu do bardzo dużych zaburzeń lękowych, również takich, które występują pod postacią somatyczną.

Często używane jest także określenie „nerwica lękowa” w kontekście nieokreślonego zbioru objawów lękowych, depresyjnych oraz somatoformicznych (forma zaburzeń nerwicowych). Należy zaznaczyć, że symptomy lęku uogólnionego zazwyczaj współwystępują z zaburzeniami depresyjnymi, uzależnieniami oraz innymi zaburzeniami psychicznymi.

Zgodnie z klasyfikacją medyczną, zaburzenia nerwicowe (lękowe) dzielimy na: zaburzenia lękowe w postaci fobii (np. fobia społeczna, agorafobia), inne zaburzenia lękowe (w tym lęk paniczny oraz zaburzenia lękowe uogólnione – GAD), a także zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne i reakcje na ciężki stres.

Metody leczenia nerwicy

W terapii zaburzeń nerwicowych stosuje się kilka różnych form leczenia (leki należące do różnych grup, różne rodzaje psychoterapii), ale dobór odpowiedniego leczenia musi podyktować specjalista (najlepiej psychiatra), kierując się indywidualizacją wobec każdego pacjenta.

Farmakoterapia w leczeniu nerwicy i zaburzeń lękowych

W terapii farmakologicznej stosowane są dwa rodzaje leków — leki początkowe o szybkim działaniu oraz leki zalecane w leczeniu długoterminowym. Decyzja o włączeniu preparatów ziołowych podczas farmakoterapii musi być bezwzględnie skonsultowana z psychiatrą. Niektóre rośliny, jak dziurawiec, mogą wchodzić w groźne interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi (np. SSRI), prowadząc do wystąpienia potencjalnie śmiertelnego zespołu serotoninowego.

Benzodiazepiny — uspokajające działanie

W początkowej fazie leczenia zalecane są benzodiazepiny (na przykład przez pierwsze 2 tygodnie), co jest bezpieczną i skuteczną metodą. Duża skuteczność benzodiazepin spowodowała, że w latach 70. XX wieku były najczęściej przepisywanymi lekami. Niestety, ujawnił się problem uzależnienia podczas długotrwałego stosowania, wprowadzono więc wytyczne dotyczące krótkotrwałego przyjmowania leków z tej grupy. Przestrzeganie tych zasad zapewnia równowagę między zaletami przyjmowania benzodiazepin a ryzykiem uzależnienia.

Benzodiazepiny są allosterycznymi modulatorami receptora GABA-A. Wiążąc się z nim, zwiększają powinowactwo kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) do receptora, co prowadzi do zwiększonego napływu jonów chlorkowych do wnętrza neuronu, jego hiperpolaryzacji i zahamowania przewodzenia impulsów. Benzodiazepiny wiążą się z określonym miejscem na receptorze GABA-A, co powoduje zwiększenie efektu hamującego GABA. W wyniku tego dochodzi do spowolnienia przewodnictwa nerwowego. Prowadzi to do działania uspokajającego, przeciwlękowego (również redukują stres), nasennego, a także mięśniowo-relaksacyjnego i przeciwdrgawkowego.

Leki zawierające benzodiazepiny stosowane w nerwicy (dostępne wyłącznie na receptę) to między innymi:

• Xanax (alprazolam),
• Afobam (alprazolam),
• Alprox (alprazolam),
• Zomiren (alprazolam),
• Alpragen (alprazolam),
• Relanium (diazepam),
• Relsed (diazepam).

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne są wskazane w leczeniu nerwicy, szczególnie w przypadkach, gdy objawy lękowe i depresyjne są wyraźnie obecne. W zależności od objawów i ich nasilenia, lekarz może zalecić różne preparaty. Należy pamiętać, że są one stosowane w sposób długotrwały, w przeciwieństwie do leków z grupy benzodiazepin.

Jedne z najczęściej stosowanych leków przeciwdepresyjnych w leczeniu nerwic lękowych i depresyjnych to inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI). Działają poprzez zwiększenie poziomu serotoniny w mózgu — pomagają w poprawie nastroju i zmniejszeniu lęku. Przykłady leków zawierających substancje z grupy SSRI to:

• Paxtin lub Arketis (paroksetyna),
• Paroxinor (paroksetyna),
• Asentra (sertralina),
• Zoloft (sertralina),
• Citabax (citalopram),
• Cital (citalopram).

W leczeniu nerwicy lekarz może przepisać także inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), które działają podobnie do SSRI, ale dodatkowo zwiększają poziom noradrenaliny. Przykłady takich leków to:

• Efectin ER (wenlafaksyna),
• Faxolet ER (wenlafaksyna),
• Oriven (wenlafaksyna),
• Depratal (duloksetyna).

W terapii zaburzeń lękowych stosuje się również substancje z grupy trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD). Mechanizm działania TLPD nie jest jeszcze w pełni wyjaśniony, uważa się jednak, że polega on na blokowaniu wychwytu zwrotnego neuroprzekaźników. Choć są znacznie rzadziej stosowane w leczeniu nerwicy, mogą być skuteczne w przypadku oporności na inne leki. Przykładami są:

• Amitryptylinum VP (amitryptylina),
• Anafranil (klomipramina).

Najskuteczniejszy lek z wyżej wymienionych pomoże dobrać lekarz. Konsultacja ze specjalistą przy problemach ze zdrowiem psychicznym jest niezbędna dla dobra pacjenta.

Hydroksyzyna – jeden z leków na nerwicę lękową

Hydroksyzyna może być stosowana jako lek przeciwlękowy w leczeniu nerwicy. Pomaga zmniejszyć lęk i niepokój oraz działa uspokajająco. Nie jest to jednak lek pierwszego wyboru w leczeniu tego schorzenia. Dostępne preparaty (wyłącznie na receptę) to między innymi:

• Hydroxyzinum Espefa (hydroksyzyna),
• Hydroxyzinum VP (hydroksyzyna).

Leki ziołowe — czy są skuteczne?

Leki ziołowe mogą być stosowane jako uzupełnienie w terapii nerwicy, ale nie zawsze będą skuteczne. W łagodnych stanach napięcia stosuje się surowce roślinne o działaniu uspokajającym, takie jak: korzeń kozłka lekarskiego (waleriana), liść melisy, ziele męczennicy cielistej (passiflora) czy szyszki chmielu. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu dziurawca, który ze względu na mechanizm wpływu na poziom neuroprzekaźników nie powinien być łączony z lekami psychotropowymi na receptę.