Varilrix

Dostępność	na receptę
Wskazania	czynne uodparnianie przeciw ospie wietrznej u osób zdrowych w wieku od ukończenia 12. miesiąca życia; czynne uodparnianie przeciw ospie wietrznej u osób zdrowych w wieku od ukończenia 9. do 11. miesiąca życia w szczególnych okolicznościach; profilaktyka poekspozycyjna u osób zdrowych, podatnych na ospę wietrzną, zastosowana w ciągu 72 godzin od kontaktu z osobą zakażoną
Postać	Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce
Dawka	Nie mniej niż 10^3,3 PFU (jednostek tworzących łysinkę) na dawkę 0,5 ml po rekonstytucji
Substancja czynna	Żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej (szczep Oka)
Ulotka do pobrania	Varilrix - ulotka

Czym jest i jak działa szczepionka Varilrix?

Varilrix to żywa, atenuowana (osłabiona) szczepionka, której celem jest czynne uodpornienie organizmu przeciwko wirusowi ospy wietrznej (VZV). Preparat stymuluje układ odpornościowy do wytworzenia swoistych przeciwciał, które chronią przed przyszłym zakażeniem dzikim typem wirusa. Odpowiedź immunologiczna naśladuje naturalne zakażenie, ale przebiega klinicznie bezobjawowo lub bardzo łagodnie.

Stosowanie preparatu jest przeciwwskazane w określonych sytuacjach, takich jak ciąża, ciężki niedobór odporności (w tym białaczka lub kliniczne objawy zakażenia wirusem HIV) oraz nadwrażliwość na neomycynę. Wszelkie wątpliwości dotyczące stosowania preparatu należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

W jakich sytuacjach stosuje się szczepionkę Varilrix?

Szczepionkę Varilrix stosuje się w celu zapobiegania ospie wietrznej u osób zdrowych. Jest to główne wskazanie do jej podawania w ramach profilaktyki pierwotnej.

Preparat znajduje zastosowanie również w profilaktyce poekspozycyjnej. Oznacza to, że może być podany w określonym czasie po kontakcie z osobą zakażoną wirusem ospy wietrznej, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania lub złagodzić jego przebieg. Szczepienie jest także wskazane u osób należących do grup wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu ospy wietrznej. Ostateczną decyzję o kwalifikacji do szczepienia podejmuje lekarz.

Jaki jest zalecany schemat szczepienia preparatem Varilrix?

Zalecany schemat szczepienia preparatem Varilrix obejmuje podanie dwóch dawek. Pomiędzy dawkami należy zachować odpowiedni odstęp, który zależy od wieku pacjenta:

• Dzieci od 12. miesiąca życia, młodzież i dorośli: drugą dawkę podaje się po co najmniej 6 tygodniach od pierwszej. Odstęp nie może być krótszy niż 4 tygodnie.
• Niemowlęta w wieku 9–11 miesięcy (w szczególnych okolicznościach): drugą dawkę podaje się po co najmniej 3 miesiącach od pierwszej.
• Pacjenci z grup wysokiego ryzyka: po podstawowym schemacie dwudawkowym lekarz może zalecić podanie dodatkowych dawek; odstęp między dawkami nie może być krótszy niż 4 tygodnie.

Ostateczny schemat szczepienia jest zawsze ustalany przez lekarza z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia pacjenta.

U pacjentów w podeszłym wieku stosuje się taki sam schemat dawkowania jak u osób dorosłych, ponieważ brak jest odrębnych zaleceń dla tej grupy wiekowej.

Od jakiego wieku można podawać szczepionkę Varilrix?

Szczepionkę Varilrix standardowo podaje się dzieciom, które ukończyły 12. miesiąc życia. Jest to zalecany wiek rozpoczęcia podstawowego schematu szczepienia przeciwko ospie wietrznej.

W szczególnych okolicznościach, na przykład w przypadku zwiększonego ryzyka zakażenia w otoczeniu dziecka, lekarz może zadecydować o podaniu pierwszej dawki preparatu niemowlętom już od 9. miesiąca życia. Taka sytuacja wymaga jednak indywidualnej oceny medycznej.

Szczepionka może być stosowana również u nieszczepionej wcześniej młodzieży oraz u osób dorosłych, które nie chorowały na ospę wietrzną. Ostateczną decyzję o kwalifikacji do szczepienia w każdej grupie wiekowej podejmuje lekarz.

Kiedy należy podać drugą dawkę szczepionki Varilrix?

Termin podania drugiej dawki zależy od wieku pacjenta:

• Dzieci od 12. miesiąca życia, młodzież i dorośli: co najmniej 6 tygodni po pierwszej dawce; odstęp nie może być krótszy niż 4 tygodnie.
• Niemowlęta w wieku 9–11 miesięcy: co najmniej 3 miesiące po pierwszej dawce.

Podanie drugiej dawki ma na celu wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej organizmu i utrwalenie odporności, co znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania na ospę wietrzną w przyszłości. Dokładny termin zawsze ustala lekarz kwalifikujący pacjenta do szczepienia.

Kto należy do grup ryzyka, którym zaleca się szczepienie Varilrix?

Do grup, którym zaleca się szczepienie preparatem Varilrix, należą osoby zagrożone ciężkim przebiegiem ospy wietrznej, m.in. pacjenci z wybranymi niedoborami odporności (bezobjawowe zakażenie HIV, niedobór podklas IgG, wrodzona neutropenia, przewlekła choroba ziarniniakowa lub choroby przebiegające z niedoborem dopełniacza). Należy jednak pamiętać, że ciężki niedobór odporności (np. białaczka, chłoniak, AIDS lub objawowe zakażenie HIV) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania tej szczepionki — decyzję o kwalifikacji zawsze podejmuje lekarz po ocenie stanu odporności pacjenta.

Osoby z grup ryzyka są szczególnie narażone na ciężki przebieg ospy wietrznej oraz groźne dla zdrowia i życia powikłania. Naturalne zakażenie wirusem stanowi dla nich znacznie większe zagrożenie niż dla osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym. Wszelkie wątpliwości należy omówić z lekarzem prowadzącym.

Na czym polega profilaktyka poekspozycyjna z użyciem Varilrix?

Profilaktyka poekspozycyjna z użyciem szczepionki Varilrix polega na podaniu preparatu osobie, która miała kontakt z chorym na ospę wietrzną. Celem takiego postępowania jest zapobieganie rozwojowi choroby lub znaczące złagodzenie jej przebiegu, jeśli do niego dojdzie.

Podanie szczepionki w ramach profilaktyki poekspozycyjnej jest najskuteczniejsze, gdy zostanie wykonane jak najszybciej po kontakcie z osobą zakażoną. Zaleca się, aby szczepienie odbyło się w ciągu 72 godzin od momentu potencjalnego narażenia na wirusa. Decyzję o zastosowaniu takiego postępowania podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny ryzyka.

Kiedy nie należy stosować szczepionki Varilrix?

Szczepionki Varilrix nie należy stosować w przypadku:

• nadwrażliwości na substancję czynną, którykolwiek składnik szczepionki lub na neomycynę (stwierdzone kontaktowe zapalenie skóry po neomycynie nie stanowi przeciwwskazania);
• ciężkiego humoralnego lub komórkowego niedoboru odporności (m.in. całkowita liczba limfocytów poniżej 1200/mm³, białaczka, chłoniak, dyskrazja krwi lub kliniczne objawy zakażenia wirusem HIV);
• trwającego lub niedawnego leczenia immunosupresyjnego, w tym stosowania dużych dawek kortykosteroidów;
• ciąży (należy unikać zajścia w ciążę przez miesiąc po szczepieniu);
• wystąpienia w przeszłości objawów nadwrażliwości po podaniu szczepionki przeciw ospie wietrznej.

Przeciwwskazaniem czasowym jest ostra, ciężka choroba przebiegająca z gorączką — w takiej sytuacji szczepienie należy odroczyć do czasu wyzdrowienia. Łagodna infekcja, taka jak przeziębienie, nie jest powodem do odroczenia, jednak decyzję podejmuje lekarz. Przed kwalifikacją do szczepienia należy poinformować lekarza o wszystkich chorobach przewlekłych.

O czym należy poinformować lekarza przed szczepieniem Varilrix?

Przed szczepieniem preparatem Varilrix należy przekazać lekarzowi pełen wywiad medyczny. Kluczowe jest poinformowanie o wszystkich znanych alergiach, w szczególności na składniki szczepionki, a także o przyjmowanych na stałe lub w ostatnim czasie lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo szczepienia.

Lekarz powinien zostać poinformowany o przebytych w przeszłości chorobach oraz o ewentualnych niepożądanych reakcjach, które wystąpiły po wcześniejszych szczepieniach. Kobiety powinny zgłosić, czy są w ciąży, planują ciążę lub karmią piersią. Istotna jest również informacja o aktualnym stanie zdrowia w dniu szczepienia, w tym o objawach infekcji czy gorączce.

Należy pamiętać, że po szczepieniu istnieje rzadkie ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego na osoby podatne na zakażenie (np. z obniżoną odpornością, kobiety w ciąży). Zaleca się unikanie bliskiego kontaktu z takimi osobami przez okres do 6 tygodni po szczepieniu.

Należy również poinformować lekarza, jeśli u pacjenta występuje skłonność do krwawień lub łatwego powstawania siniaków.

Jakie mogą być działania niepożądane po szczepieniu Varilrix?

Po podaniu szczepionki Varilrix mogą wystąpić działania niepożądane, z których najczęstsze to łagodne i krótkotrwałe odczyny miejscowe. Zazwyczaj obejmują one ból, zaczerwienienie oraz obrzęk w miejscu wstrzyknięcia. Do często zgłaszanych reakcji ogólnych zalicza się gorączkę (38°C lub wyższą), która u młodzieży i dorosłych oraz po drugiej dawce u dzieci poniżej 13. roku życia może występować bardzo często.

Rzadziej mogą pojawić się inne objawy, takie jak wysypka skórna przypominająca ospę wietrzną, ból głowy, uczucie senności, nudności, wymioty, kaszel, ból stawów czy powiększenie węzłów chłonnych. Po podaniu szczepionki (lub nawet bezpośrednio przed wstrzyknięciem) może dojść do omdlenia, szczególnie u nastolatków — z tego powodu po szczepieniu zaleca się krótką obserwację pacjenta.

W bardzo rzadkich przypadkach, zgłaszanych po wprowadzeniu szczepionki do obrotu, odnotowywano: półpasiec, małopłytkowość, reakcje anafilaktyczne, zapalenie mózgu (które w kilku przypadkach prowadziło do zgonu, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym), drgawki oraz zapalenie naczyń.

Należy pamiętać, że przyjmowanie salicylanów (np. kwasu acetylosalicylowego) w ciągu 6 tygodni po szczepieniu jest niewskazane ze względu na ryzyko wystąpienia rzadkiego, ale poważnego zespołu Reye'a.

W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek niepokojących objawów, które nie ustępują lub nasilają się, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Pełna lista możliwych działań niepożądanych znajduje się w ulotce dołączonej do opakowania leku.

Do niezbyt częstych działań niepożądanych (mogących wystąpić u mniej niż 1 na 100 osób) należą m.in. rozdrażnienie, nieżyt nosa, świąd, ból mięśni, gorączka powyżej 39,5°C, zmęczenie i ogólne złe samopoczucie. Rzadko (u mniej niż 1 na 1000 osób) zgłaszano zapalenie spojówek, ból brzucha, biegunkę i pokrzywkę. Po wprowadzeniu szczepionki do obrotu odnotowano również udar, zapalenie móżdżku oraz rumień wielopostaciowy.

Czy szczepionkę Varilrix można stosować w okresie ciąży i karmienia piersią?

Stosowanie szczepionki Varilrix jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży. Kobietom w wieku rozrodczym zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji przez miesiąc po szczepieniu, aby uniknąć zajścia w ciążę.

W przypadku okresu karmienia piersią zasadniczo nie zaleca się stosowania preparatu ze względu na teoretyczne ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego na niemowlę. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz indywidualnie.

Zarówno w przypadku planowania ciąży, podejrzenia jej, jak i w okresie laktacji, zamiar szczepienia należy bezwzględnie skonsultować z lekarzem. Specjalista oceni indywidualną sytuację i wskaże właściwe postępowanie.

Czy Varilrix wchodzi w interakcje z innymi lekami lub szczepionkami?

Szczepionka Varilrix może wchodzić w interakcje z innymi produktami leczniczymi. Najważniejsze z nich:

• Immunoglobuliny lub przetoczenie krwi: szczepienie należy odroczyć na co najmniej 3 miesiące po podaniu tych preparatów, ponieważ zawarte w nich przeciwciała mogą osłabić odpowiedź immunologiczną na szczepionkę.
• Salicylany (np. aspiryna): należy unikać ich stosowania przez 6 tygodni po szczepieniu z powodu ryzyka wystąpienia zespołu Reye'a.
• Próba tuberkulinowa: może dać fałszywie ujemny wynik do 6 tygodni po szczepieniu; należy ją wykonać przed szczepieniem lub równocześnie z nim.
• Inne szczepionki: można podawać jednocześnie z innymi szczepionkami (np. MMR, DTPa, Hib, IPV, HBV) w różne miejsca ciała. Jeśli szczepionka przeciw odrze nie jest podawana jednocześnie, zaleca się co najmniej miesięczny odstęp.

Przed przystąpieniem do szczepienia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym dostępnych bez recepty, oraz o wszystkich niedawno wykonanych lub planowanych szczepieniach.

Należy pamiętać, że alkohol oraz inne środki dezynfekujące nałożone na skórę muszą wyparować przed podaniem szczepionki, ponieważ mogą unieczynnić zawarte w niej osłabione wirusy.

W jaki sposób podaje się szczepionkę Varilrix?

Szczepionkę Varilrix podaje się w postaci wstrzyknięcia podskórnego lub domięśniowego. Szczepionki nie wolno podawać donaczyniowo ani śródskórnie. Zabieg może być wykonany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny posiadający odpowiednie uprawnienia do przeprowadzania szczepień ochronnych. Samodzielne podawanie preparatu jest niedozwolone.

Preferowanym miejscem podania jest górna część ramienia (okolica mięśnia naramiennego). U małych dzieci wstrzyknięcie można wykonać w zewnętrzną część uda. Ostateczną decyzję o miejscu wkłucia podejmuje personel medyczny na podstawie oceny pacjenta.

Jaki jest skład szczepionki Varilrix?

Substancją czynną szczepionki Varilrix jest żywy, atenuowany (osłabiony) wirus ospy wietrznej (Varicella zoster virus), szczep Oka, namnażany w ludzkich komórkach diploidalnych linii MRC-5. Każda dawka (0,5 ml po rekonstytucji) zawiera nie mniej niż 10^3,3 PFU (jednostek tworzących łysinkę) wirusa.

Preparat zawiera substancje pomocnicze o znaczeniu klinicznym:

• sorbitol (6 mg na dawkę),
• fenyloalanina (331 µg na dawkę) — może być szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią,
• prolina (402 µg na dawkę) — może być szkodliwa dla pacjentów z hiperprolinemią.

Szczepionka zawiera ponadto śladowe ilości neomycyny. Pełny wykaz substancji pomocniczych znajduje się w ulotce dołączonej do opakowania.

Przed szczepieniem należy poinformować lekarza o wszystkich znanych alergiach oraz o rozpoznaniu fenyloketonurii lub hiperprolinemii.

Jak należy przechowywać szczepionkę Varilrix?

Szczepionkę Varilrix należy przechowywać w ściśle określonych warunkach, aby zachowała swoją skuteczność i bezpieczeństwo. Preparat musi być trzymany w lodówce, w zakresie temperatur od 2°C do 8°C. Należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących temperatury przechowywania, aby zapewnić skuteczność szczepionki.

Szczepionka jest wrażliwa na światło, dlatego należy ją przechowywać w oryginalnym opakowaniu zewnętrznym. Okres ważności preparatu wynosi 2 lata.

Po rekonstytucji (rozpuszczeniu) szczepionkę należy podać możliwie natychmiast. Jeśli nie jest to możliwe, można ją przechowywać do 90 minut w temperaturze pokojowej (do 25°C) lub do 8 godzin w lodówce (2°C–8°C). Nie wolno stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.

Refundacja i odpłatność

Szczepionka Varilrix jest lekiem pełnopłatnym, co oznacza, że nie podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ).

Czy można pić alkohol podczas stosowania Varilrix?

Ulotka informuje, że alkohol stosowany jako środek dezynfekujący na skórę musi wyparować przed podaniem szczepionki, ponieważ może unieczynnić zawarte w niej wirusy. Brak jest informacji dotyczących bezpieczeństwa spożywania alkoholu po szczepieniu. W razie wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed szczepieniem.

Warto pamiętać o udokumentowanych interakcjach preparatu: szczepienie należy odroczyć na co najmniej 3 miesiące po otrzymaniu immunoglobulin lub przetoczeniu krwi, a salicylanów (np. aspiryny) należy unikać przez 6 tygodni po szczepieniu. Próba tuberkulinowa wykonana do 6 tygodni po szczepieniu może dać fałszywie ujemny wynik.

Czy po zażyciu Varilrix można prowadzić pojazdy?

Szczepionka Varilrix nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Z tego powodu nie określa się specjalnych zaleceń dla kierowców.

Należy jednak pamiętać, że niektóre z rzadko występujących działań niepożądanych mogą potencjalnie i krótkotrwale wpływać na sprawność psychofizyczną. Do takich objawów należy na przykład senność. W przypadku jej wystąpienia lub pojawienia się innych niepokojących symptomów po szczepieniu, należy zachować ostrożność i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Co zrobić w przypadku pominięcia dawki Varilrix?

W razie pominięcia lub opóźnienia terminu podania kolejnej dawki szczepionki Varilrix należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Specjalista zdecyduje, czy należy podać kolejną dawkę oraz określi, w jakim terminie powinno to nastąpić.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Varilrix?

Zgłaszano przypadki nieumyślnego podania większej niż zalecana dawki szczepionki Varilrix. W niektórych z tych przypadków odnotowano objawy takie jak senność (letarg) i drgawki. W innych przypadkach nie zaobserwowano żadnych działań niepożądanych.

W przypadku podejrzenia podania nadmiernej dawki należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Jakie są zamienniki Varilrix?

Decyzję o wyborze konkretnego preparatu do szczepienia przeciwko ospie wietrznej zawsze podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta oraz dostępności produktów leczniczych. Wszelkie pytania dotyczące dostępnych preparatów przeciw ospie wietrznej należy kierować do lekarza lub farmaceuty.

Dostępność

Szczepionka Varilrix jest dostępna wyłącznie na receptę (Rx). Do jej wykupienia w aptece niezbędne jest okazanie ważnej recepty lekarskiej.

Najczęstsze pytania o Varilrix (FAQ)

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zastosowaniem leku zapoznaj się z ulotką dołączoną do opakowania.